İslam’ın Beş Şartının Hikmetleri

Çinli Müslüman âlim. 17. yüzyılın ortalarında Nanjing’de doğdu. Babası dönemin Konfüçyanist Müslüman ekolüne mensup âlimlerinden Liu Sanjie’dir. Liu Zhi’nin doğum ve ölüm tarihi tam bilinmemekle beraber eserlerinden hareketle 1660 yılı civarında doğduğu kabul edilmektedir. İlk eğitimini babasından aldı. On iki yaşında Nanjing’deki jingtang medreseleri arasında en önde gelen Yuan okuluna girdi. Burada dönemin âlimlerinden Yuan Ruqi’den ders aldı. Arapça, Farsça ve Çinceyi de bu medreselerde öğrendi. Babası ve hocasından etkilenip erken yaşlarda ilme yöneldi, on beş yaşına geldiğinde Konfüçyanist klasiklerini, Çin tarihi, edebiyatı ve felsefesini, farklı felsefi ekollerin kitaplarını okumaya başladı ve sekiz yılını Çin klasiklerine ayırdı. Ardından tekrar İslami ilimlere yöneldi ve altı yıl İslam klasiklerini okudu. Sonraki üç yılını Budist, bir yılını da Taoist kanonlara hasretti. Liu Zhi, ilim hayatının ilk dönemlerini Nanjing’de geçirdi. Daha sonra Shandong’dan Pekin’e, Hunan ve Hubei’den Shaanxi ve Gansu’ya kadar geniş bir coğrafyayı dolaştı, buralardaki âlimlerden ders aldı. Hayatını Çin’in farklı bölgelerindeki kütüphaneleri ve medreseleri ziyaret edip araştırmalar yaparak geçirdi. 16. yüzyılın sonu ile 18. yüzyılın ortalarına kadar devam eden Çin’deki entelektüel üretim döneminin Gazzali’si kabul edilen Liu Zhi’nin son eserini yazdığı 1724’ten sonra vefat ettiği, kabrinin de Nanjing’in güney kapısı yakınlarında bulunduğu tahmin edilmektedir. Tianfang Xingli, Tianfang Dianli ve Tianfang Zhisheng Shilu kitaplarında Tanrı, âlem ve insan ilişkisi hakkındaki düşüncelerini metafizik, hukuk ve bilge nosyonları vasıtasıyla sistemli bir şekilde açıklamıştır.